Toezichthouders en bestuurders stichtingen; heeft u uw zaken op orde?

Toezichthouders en bestuurders stichtingen; heeft u uw zaken op orde?

Nieuwe wetsvoorstel vergroot bovendien kansen op aansprakelijkheid
Pagina afdrukken
Recent is bij een praktijksituatie weer gebleken dat het belangrijk is om ook bij stichtingen goed te letten op de afspraken in de statuten die gelden voor bestuurders en toezichthouders van stichtingen en afspraken met de betrokken bestuurders en toezichthouders ook goed vast te leggen.
 

Benoeming bestuurders en toezichthouders en bijzondere rechten

In veel statuten van stichtingen worden toezichthouders genoemd, zoals een raad van toezicht. Aan een raad van toezicht worden daarbij bovendien regelmatig vergaande bevoegdheden toegekend, bijvoorbeeld goedkeuring van voorgenomen bijzondere bestuursbesluiten, benoeming van nieuwe bestuurders, voorgenomen statutenwijzigingen of bijvoorbeeld de goedkeuring van de balans en de staat van baten en lasten van de stichting. Dat raakt dus belangrijke beslissingen voor de stichting.

De benoeming van deze toezichthouders gebeurt regelmatig door een eigen benoeming door de raad van toezicht zelf (zogenaamde coöptatie). Problematisch kan het echter worden zodra de raad van toezicht niet (meer) of te laat in haar eigen personele bezetting heeft voorzien of - soms door onvoorziene omstandigheden zoals overlijden - zelfs volledig uit vacatures is komen te bestaan, of niet meer aan de minimale bezetting volgens de statuten voldoet. Als daarvoor geen goede voorziening is getroffen in de statuten van de stichting kan dat tot flinke problemen voor de stichting leiden als het bestuur voor een aantal bijzondere besluiten - zoals hiervoor opgesomd - niet (definitief) mag besluiten zonder voorafgaande goedkeuring van de raad van toezicht. Een belet en ontstentenisregeling kan daarin mogelijk (ten dele) voorzien maar dat is niet altijd geregeld.
 
Gevolg hiervan kan zijn dat de stichting niet meer aan haar eigen voorschriften uit de statuten kan voldoen en evenmin op een aantal belangrijke terreinen rechtsgeldige besluiten kan nemen. Een statutenwijziging is dan evenmin mogelijk omdat daarvoor de goedkeuring van de raad van toezicht is vereist. Kortom; er is een nagenoeg stuurloze stichting ontstaan. De enige weg die dan nog open lijkt te liggen is de weg naar de rechter om langs die weg te proberen de statuten te wijzigen, terwijl vanzelfsprekend niemand daarop zit te wachten. Voorkomen is dus beter dan genezen...
 

Benoeming en afspraken bestuurders en toezichthouder

Gelijktijdig lopen bestuurders en toezichthouders onnodige risico's als zij in de statuten vastgelegde afspraken over besluitvorming, eigen aftredings- of benoemingsprocedures of andere zaken niet naleven of goed vastleggen. In de praktijk komt het ook nogal eens voor dat afgesproken benoemingsperioden of schema's van aftreden niet correct worden opgevolgd met alle mogelijke gevolgen en risico's van dien. Het is dus zaak de statuten van stichtingen ook op dit punt goed te volgen. Een goede notulering van besluiten is ook hier belangrijk.
 
Daarbij is ook van belang dat de taken en verantwoordelijkheden van bestuurders en toezichthouders zo goed mogelijk worden vastgelegd in een correct benoemingsbesluit, waarbij ook een arbeidsovereenkomst of overeenkomst van opdracht met de betrokken bestuurder of toezichthouder zonodig worden opgesteld. De juridische grondslag van de (toezichthoudende) werkzaamheden moet ook duidelijk zijn, mede om onnodige of onvoorziene risico's te vermijden of uit te sluiten. Met daarbij ook heldere afspraken over bijvoorbeeld onderwerpen als honorering of niet (onbezoldigd), onkostenvergoedingen, benoemingsperiode etc. en eventueel ook schriftelijke beperking van aansprakelijkheid (en/of vrijwaring) en/of het regelen van een passende verzekering voor bestuurders en toezichthouders.
 
Ook hier ontbreekt het nog wel eens aan en ons advies is dat u hier ook aandacht aan besteed bij stichtingen waarmee u te maken heeft met bestuurders en toezichthouders. Zorg dus voor een goede vastlegging.
 

Wetsvoorstel inzake Wet Bestuur en toezicht

Het bij de 2e Kamer momenteel aanhangige wetsvoorstel inzake de Wet Bestuur en Toezicht beoogt onder meer een duidelijke algemene regeling te geven voor aansprakelijkstelling van bestuurders en commissarissen bij faillissement. Nu zijn deze regels nog verspreid over de verschillende titels van Boek 2 BW. Met het wetsvoorstel wordt een uniforme regeling gegeven voor de aansprakelijkstelling van bestuurders en commissarissen door de faillissementscurator.
 
Daarbij merken wij op dat onder het huidige recht voor alle bestuurders reeds geldt dat zij hoofdelijk aansprakelijk zijn voor schade die veroorzaakt wordt door onbehoorlijk bestuur. Met dit wetsvoorstel komen ook de bepalingen over aansprakelijkheid bij faillissement te gelden voor bestuurders en commissarissen van informele verenigingen, en van verenigingen en stichtingen die niet onderworpen zijn aan de heffing van de vennootschapsbelasting. Dat laatste is van belang omdat het ook bij die rechtspersonen kan voorkomen dat bestuurders en commissarissen zich schuldig maken aan fraude of andere vormen van ernstig taakverzuim. Mede naar aanleiding van de reacties bij de consultatie over dit wetsvoorstel, wordt de regeling mogelijk nog wel aangevuld om meer bescherming te bieden aan onbezoldigde bestuurders en commissarissen van niet-commerciële verenigingen en stichtingen en onbezoldigde bestuurders en commissarissen van informele verenigingen.

U dient er echter rekening mee te houden dat het aansprakelijkheidsrisico voor bestuurders en toezichthouders van stichtingen door deze beoogde nieuwe wetgeving verder kan toenemen en dus ook de noodzaak van goede vastleggingen.
 

Tot slot

Heeft u vragen over het voorgaande dan kunt u contact opnemen met Jaco Hoksbergen. Indien gewenst kunt u ons ook inschakelen voor het screenen van statuten van stichtingen en het doen van aanbevelingen hierbij. Ook voor het verzorgen van benoemingsbesluiten of het vastleggen van afspraken met bestuurders en toezichthouders van stichtingen kunnen wij u van dienst zijn. 

Meer weten?

mr. Jaco Hoksbergen

Toezichthouders en bestuurders stichtingen; heeft u uw zaken op orde?

bedrijfsjurist | registermediator

hoksbergen@auxiliumadviesgroep.nl 033 433 72 17
  • mediation
  • ondernemingsrecht
  • contractenrecht
  • arbeidsrecht